Trong các phản ứng miễn dịch bất thường, phản ứng dị ứng là quá trình bệnh lý được thực hiện qua trung gian immunoglobulin E (IgE) hoặc do các chất trung gian gây viêm khác điều khiển. Các biểu hiện thường gặp bao gồm ngứa da, nổi mề đay, nghẹt mũi và sổ mũi, lên cơn hen suyễn và thậm chí là sốc phản vệ. Thuốc kháng histamine, bằng cách can thiệp vào nhiều giai đoạn của phản ứng dị ứng, làm giảm các triệu chứng và ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh, đồng thời đã trở thành nền tảng của điều trị lâm sàng đối với các phản ứng dị ứng.
Cơ chế hoạt động của thuốc kháng histamine chủ yếu xoay quanh việc ngăn chặn sự giải phóng các chất trung gian gây dị ứng hoặc đối kháng tác dụng của chúng. Thuốc kháng histamine là loại được sử dụng phổ biến nhất, chiếm giữ các thụ thể histamine H1 một cách cạnh tranh để ức chế sự giãn mạch do histamine{2}} gây ra, tăng tính thấm và co cơ trơn, do đó làm giảm ngứa, ban đỏ và các triệu chứng hô hấp. Dựa trên khả năng vượt qua hàng rào máu-não, chúng có thể được chia thành thuốc thế hệ-thứ nhất và thế hệ thứ hai-. Loại thứ nhất dễ dàng đi qua hệ thần kinh trung ương và gây buồn ngủ, trong khi loại thứ hai có tác dụng chọn lọc hơn, có tác dụng phụ an thần nhẹ hơn và phù hợp hơn với cuộc sống hàng ngày và các tình huống lái xe đòi hỏi sự tỉnh táo.
Ngoài histamine, dòng phản ứng dị ứng gây viêm còn liên quan đến leukotrien, yếu tố kích hoạt tiểu cầu{0}}và nhiều cytokine khác nhau. Thuốc đối kháng thụ thể leukotriene ức chế sự co thắt đường thở và tiết chất nhầy qua trung gian leukotriene-, đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát-lâu dài bệnh viêm mũi dị ứng và hen suyễn. Chất ổn định tế bào mast, bằng cách ngăn chặn sự giải phóng histamine, leukotrien và các chất trung gian khác khi bị mẫn cảm, thường được sử dụng để ngăn ngừa dị ứng theo mùa và dị ứng mắt. Glucocorticoid, với tác dụng chống{6}}viêm mạnh mẽ, ức chế tổng thể việc sản xuất các chất trung gian gây viêm khác nhau và thích hợp cho các phản ứng dị ứng từ trung bình đến nặng hoặc toàn thân; tuy nhiên, nên xem xét nguy cơ ức chế miễn dịch và chuyển hóa khi sử dụng lâu dài.
Trong điều trị khẩn cấp, adrenaline là thuốc đầu tiên{0}}để điều trị sốc phản vệ nặng, làm co mạch máu nhanh chóng, tăng huyết áp và giảm co thắt phế quản, kéo dài thời gian cho lần điều trị tiếp theo. Canxi và vitamin C được dùng làm thuốc bổ trợ trong một số bệnh dị ứng mãn tính nhằm cải thiện tính thấm thành mạch và phù nề mô.
Ứng dụng lâm sàng nhấn mạnh đến việc lựa chọn cá nhân. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người già và những người mắc bệnh tim mạch cần có sự cân bằng cẩn thận giữa hiệu quả và an toàn, ưu tiên các loại thuốc ít tác dụng phụ và ít tương tác hơn. Đối với những bệnh nhân bị dị ứng tái phát hoặc có nguyên nhân phức tạp, việc xác định và tránh các chất gây dị ứng vẫn là điều cơ bản, trong khi thuốc đóng vai trò kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa các đợt trầm trọng.
Với những tiến bộ về miễn dịch học và dược lý học phân tử, các tác nhân sinh học mới nhắm mục tiêu và ngăn chặn các cytokine hoặc thụ thể cụ thể, cung cấp các giải pháp chính xác hơn cho các bệnh dị ứng khó chữa. Là công cụ-hàng đầu giúp ngăn ngừa và giảm bớt dị ứng, việc lựa chọn khoa học và sử dụng tiêu chuẩn hóa-thuốc chống dị ứng sẽ liên tục cải thiện chất lượng cuộc sống và sự an toàn sức khỏe của bệnh nhân.